„Napis” XXXII (2026)

LITERACKA PARAZYTOLOGIA. SZTUKA PISARSKA POMIĘDZY SYMBIOZĄ A PASOŻYTNICTWEM

Każdy tekst jest w istocie palimpsestem, a żadne dzieło nie mogłoby powstać bez wielkiej ilości tych, które go poprzedzają. Jednak stosunek do tej prawdy zmieniał się w dziejach sztuki dość radykalnie. Nawet jeśli uznać, że postmodernizm stracił już pozycje dominującego nurtu kulturalnego, bez wątpienia wciąż funkcjonuje, a nawet staje się coraz powszechniejszym zjawisko „przesycenia” kultury różnymi nawiązującymi do siebie nawzajem tekstami – „symbioza” (lub „pasożytnictwo”) tekstów. Nawiązanie, intertekstualność, kryptocytat, zabawa pierwowzorem (tzw. fanfiki – od fan fiction – tworzone przez odbiorców na blogach i forach internetowych opowieści z danego uniwersum powieści, filmów czy gier) czy nowa interpretacja pojawiają się wciąż w dziedzinie słowa pisanego, a także jego przekładu na inne media (np. zjawisko tzw. retellingu w adaptacji filmowej). Chcielibyśmy też podkreślić, że w „przeróbkach” daje się też bardzo wyraźnie zaobserwować przemodelowywanie obowiązujących na przestrzeni wieków systemów wartości i kodów estetycznych (problem komercjalizacji sztuki, nadużyć lub plagiatu).

„Napis” XXXIII (2027)

PODZIELENI. PSYCHOLOGIA I SOCJOLOGIA KONFLIKTU W ŚWIADECTWACH TEKSTÓW KULTURY

Numer ten byłby poświęcony nie tylko zapisom literackim i paraliterackim dokumentom dotyczącym doświadczeń wojennych, lecz także konfliktów wewnętrznych w społeczeństwach (takich na przykład, jak silny w ostatnich czasach konflikt społeczno-polityczny w naszym kraju), poruszałby temat człowieka jako istoty wewnętrznie skonfliktowanej („Wątły, niebaczny, rozdwojony w sobie…” – może warto tę diagnozę Mikołaja Sępa Szarzyńskiego przypomnieć w czasach dominującego wciąż antropocentryzmu?) oraz zawierałby rozważania na temat filozofii konfliktu jako takiego (od Heraklita po Hegla, Marksa, Freuda i Karla Schmitta, ale też w oświetleniu myśli religijnej: od św. Augustyna po „filozofię dialogu” Emmanuela Levinasa, Martina Bubera czy ks. Józefa Tischnera). Autorzy – w zamierzeniach redakcji – podjęliby swą refleksję na materiale wszelkich dokumentów literackich i paraliterackich, czy też zapisanych w postaci audiowizualnej (tzw. „świadectwa pamięci”).

 

vignette