Napis

„Napis” XXV (2019) – numer jubileuszowy

Pamiątka, hołd, laudacja w literaturze i kulturze

W kulturze śródziemnomorskiej zapomnienie od najdawniejszych czasów uważano za jedną z najcięższych kar, o czym świadczy historia Herostratesa. Matką wszystkich muz była Mnemosyne – pamięć, rodzicielka sztuki, nauki i historii. Pragnieniu utrwalenia imion i dokonań ludzi, wspomnień o wydarzeniach ważnych dla danej społeczności przyszedł z pomocą wynalazek pisma – choć Platon uważał je za wroga pamięci, to właśnie ono pozwoliło na skuteczny opór, stawiany czasowi i zapomnieniu. W początkach nowoczesności media takie jak fotografia czy film, zanim zasłużyły na miano sztuki, pełniły podstawową funkcję wiernego utrwalania obrazu rzeczywistości w sposób tak drobiazgowy, że nie mógł z nim rywalizować żaden opis literacki.

Dlatego też proponowanym tematem XXV jubileuszowego numeru „Napisu” jest ukazanie przeróżnych sposobów, za pomocą których twórcy przez wieki utrwalali chwilę i walczyli z niepamięcią, posługując się w tym celu rozmaitymi gatunkami literackimi i środkami plastycznymi.

Przypomnimy historię naszego pisma oraz jego założyciela Profesora Janusza Maciejewskiego, który nadał mu formułę interdyscyplinarnego rocznika poświęconego literaturze okolicznościowej i użytkowej. Wśród rozważań z pogranicza historii literatury, historii sztuki i kulturoznawstwa oraz innych dziedzin znajdzie się miejsce na teksty poświęcone takim tematom, jak:

  • literatura okolicznościowa (utwory nagrobne i funeralne, rocznicowe, gratulacyjne itp.);
  • poetyka laudacji;
  • dedykacje jako szczególny typ tekstu;
  • inskrypcje pamiątkowe;
  • sztambuch romantyczny jako szczególne zjawisko literackie i kulturowe;
  • świadectwa pamięci: wielkie jubileusze w kulturze polskiej;
  • gatunek reportażu: jego odmiany, poprzednicy i następcy;
  • wspomnienia i sylwetki biograficzne na łamach prasy;
  • nazwy jako wyraz pamięci w przestrzeni miejskiej;
  • upamiętnienie jako element polityki historycznej;
  • pamięć w dobie Internetu (zjawisko swoistej „manii utrwalania” i zalewu obrazów: selfie, Instagram, Facebook itp.).
„Napis” XXV (2019)

Wstęp: Między sztuką a rzemiosłem. „Napis”: początki, dzieje, aktualności (Barbara Wolska)

Artykuł (PDF)

I. Rozprawy i materiały

Sponsorowana pochwała. Funeralia Radziwiłłowskie z XVII wieku napisane na zamówienie

Artykuł (PDF)  |  Show abstract

Pamięć o heroicznych czynach i cnotach rycerskich sławnych obrońców ojczyzny utrwalona w kazaniach funeralnych Fabiana Birkowskiego OP

Artykuł (PDF)  |  Show abstract

U źródła legendy poetyckiej biskupa krakowskiego Kajetana Sołtyka

Artykuł (PDF)  |  Show abstract

Literacki hołd poetów galicyjskich dla Józefa Dunina Borkowskiego

Artykuł (PDF)  |  Show abstract

Laudacja bohatera narodowego w „Pieśniach o księciu Józefie” Artura Oppmana

Artykuł (PDF)  |  Show abstract

Pożegnanie z ojcem. Jacek Malczewski we wspomnieniach syna Rafała

Artykuł (PDF)  |  Show abstract

Poetyka Ingardenowskich wspomnień hołdów oddawanych (nie tylko) fenomenologom

Artykuł (PDF)  |  Show abstract

II. Pasje i potyczki edytorskie i tekstologiczne

Nieznane listy Wenantego Tyszkowskiego

Artykuł (PDF)  |  Show abstract

Wenanty Tyszkowski, [Listy do Michała Kazimierza zwanego Rybeńko i Karola Stanisława zwanego Panie Kochanku Radziwiłłów] (oprac. Bożena Mazurkowa)

Artykuł (PDF)

Echo miłej przyjaźni. Drobiazg wierszowany wydobyty z teki dawno zapomnianych rękopisów

Artykuł (PDF)  |  Show abstract

Efekt Lutra. Skutki reformacji w sferze mediów drukowanych i komunikowania

Artykuł (PDF)  |  Show abstract

Obecność przypisu w edycji cyfrowej – rekonesans

Artykuł (PDF)  |  Show abstract

O problemach zarządzania projektowego w humanistyce cyfrowej (na przykładzie Nowej Panoramy Literatury Polskiej)

Artykuł (PDF)  |  Show abstract

III. Varia

In articulo mortis. O upamiętnianiu ostatnich słów

Artykuł (PDF)  |  Show abstract

Rocznice narodowe jako medium pamięci kulturowej

Artykuł (PDF)  |  Show abstract

Panegiryk à rebours. Hugona Kołłątaja mentalna topografia Moskwy z 1807 / 1808 roku

Artykuł (PDF)  |  Show abstract

Ekslibris – artystyczna personalizacja

Artykuł (PDF)  |  Show abstract

Pamiątka, hołd, laudacja. Prace studentów Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie

Komentarze autorów do fotografii

IV. Recenzje

Bogdan MAZAN, Funeralne (nie)oczywistości i olśnienia (T. Budrewicz, Pogrzeby pisarzy polskich XIX wieku, Wydawnictwo Naukowe UP, Kraków 2019)

Recenzja (PDF)

Marek PĄKCIŃSKI, Długi cień antysemityzmu (M. Domagalska, Zatrute ziarno. Proza antysemicka na łamach „Roli” (1883-1912), Polskie Towarzystwo Historyczne, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2015)

Recenzja (PDF)

Ewa GŁĘBICKA, Księga krakowska, czyli o Dąbrowskiej inaczej (Rozczytywanie Dąbrowskiej, red. D. Kozicka, M. Świerkosz, Wydawnictwo UJ, Kraków 2018)

Recenzja (PDF)

Paweł DYBEL, Poezja świata, który stał się atrapą (S. Czerniak, Powrót zdarzeń, posłowie M. Pieczara, Instytut Wydawniczy Książka i Prasa, Warszawa 2019)

Recenzja (PDF)

Noty biograficzne

Artykuł (PDF)

vignette