Inscription

“Inscription” XXII (2016)

Transformation is a sine qua non for permanece. Paraphrases, continuations and literary allusions

Transformation, the central theme of the issue, is understood in a very broad sense. It is not limited to the written works that were created through the ages (literary, occasional and applied texts). For we assume that the usage and understanding of literary allusions is a distinctive evidence of membership in a given culture that share the knowledge of a certain literary cannon which, in turn, confirms the community of value system. This cannon can be surprisingly long-lasting (continuations) or it can undergo modifications by changing itself for future generations and, thus, becoming a reflection of various cultural influences (a variety of paraphrases within a language, style , theme and tone; polemical and stylised references including parody and pastiche). We assumed that tradition, in order to stay alive, must be used and transformed – also in a dubious and iconoclastic way. This collection of articles is illustrated by a thesis in the title – it is the transformation that enables digestion, transformation is the sign of vital tradition and a condition of its existence.

The articles gathered in this issue raise such topics as the functioning of great literary characters and cultural myths in literature and popular culture (for example Prus or Dickens’s characters), “long digestion” of certain literary motifs and it transformations (such as Żmichowska’s poem), the use of well-known communication models in public discourse (in press and advertisement among others). Direct references to certain works (for example Bulgakov’s “The Master and Margarita”), literary polemics or adaptations among literary genres can be of inspiration. The reviews and editorial sections are also well represented.

The iconographic part of the issue constitute works with commentaries of Warsaw’s Academy of Fine Arts’ students who present their associations with the topic of transformation, passing away and change.

The issue is devoted to the memory of professor Janusz Tazbir, a long-standing member of “Inscription’s” Scientific Council.

“Inscription” XXII (2016)

Preface (Agnieszka Bąbel, Agata Grabowska-Kuniczuk)

Article (PL PDF)

Memories about professor Janusz Tazbir

Crumbs of memories

Article (PL PDF)

Janusz Tazbir (5 August 1927 – 3 May 2016) – the memory of the reader

Article (PL PDF)

Library. About Janusz Tazbir's attitude to books

Article (PL PDF)

Dissertations and materials

Metabasis: a few words about the apostrophe

Article (PL PDF)  |  Show abstract

Polemic frictions, responses and travesties in the poetic skirmishes of the end of the XVIII century

Article (PL PDF)  |  Show abstract

Gypsies: sentimental and romantic (Kniaźnin – Moniuszko)

Article (PL PDF)  |  Show abstract

"White angels with bright wings" (constellation of paraphrases)

Article (PL PDF)  |  Show abstract

Dickens, Drood and speculations

Article (PL PDF)  |  Show abstract

"Breaking Bad" beloved Stach. Wokulski as an antihero

Article (PL PDF)  |  Show abstract

Ephemeral as smoke? Crypto-advertising and change of customs – about Polish Tobacco Monopoly campaigns in a magazine “Kobieta Współczesna” [Modern Woman] in 1931-1932

Article (PL PDF)  |  Show abstract

The pastiche or the continuation? "Return of Voland or a New Diaboliade" by Witalij Ruczinski and "The Master and Margaret" by Michail Bulhakow

Article (PL PDF)  |  Show abstract

Passions and editorial and text confrontations

Mourning poems for Krzysztof Radziwiłł in the silva rerum from the collections of the Bavorovianum in Lviv

Article (PL PDF)  |  Show abstract

Walerian Gorzycki, [Funeral poems] (elab. Mariola Jarczykowa)

Article (PL PDF)

"Magdalena" by Josef Svatopluk Machar in the translation of Zofia Trzeszczkowska. "Brother control" by Zenon Przesmycki – a testimony to the problems of translation preserved in correspondence

Article (PL PDF)  |  Show abstract

List of translation difficulties prepared by Zofia Trzeszczkowska (elab. Aleksandra Błasińska)

Article (PL PDF)

E-textbooks and the development of digital editing

Article (PL PDF)  |  Show abstract

Varia

Faces of transformations in the Fine Arts

Article (PL PDF)  |  Show abstract

The condition for durability is transformation. Works of students of the Academy of Fine Arts in Warsaw

Illustrations

Comments of authors for the photos

Comments (PL PDF)

Reviews

Julian Ursyn NIEMCEWICZ, Sejm Speeches 1788-1792, selection and elaboration by Aleksander Czaja, a publishing house ASPRA-JR, Warsaw 2011 (Igor Barkowski, Niemcewicz in the canon or the canon of Niemcewicz? Voice in discussion)

Review (PL PDF)

Literary travel images, ed. by Monika Urbańska, Publishing House of the Lodz University, Łódź 2014; Experience, ed. by Monika Urbańska, Łódź 2014 (Bożena Mazurkowa, Young Lodz editors on travels and other human experiences)

Review (PL PDF)

Tadeusz BUDREWICZ, Poem-collecting (the second half of the 19th century), Scientific Publishing House of the Pedagogical University, Cracow 2016 (Grażyna Borkowska, Prus writes poems)

Review (PL PDF)

Literature and culture of the decline of the People's Republic of Poland, edited by Kamila Budrowska, Wiktor Gardocki and Elżbieta Jurkowska, IBL PAN Publishers, Warsaw 2015 (Katarzyna Kościewicz, Culture of the end of the PRL in new readings)

Review (PL PDF)

Kamila TUSZYŃSKA, Narration in graphic novel, Polish Scientific Publishers, Warsaw 2015 (Konrad Niciński, Graphic novel in search of metalanguage)

Review (PL PDF)

Report from the scientific jubilee symposium "On the routes of literature ..." devoted to Professor Barbara Wolska on the occasion of the seventieth anniversary of the birth and jubilee of the forty-fifth anniversary of scientific work

Article (PL PDF)

Notes on the authors of articles

Article (PL PDF)

vignette

Autorka pracy: Joanna Komuda

Autorka pracy: Joanna Komuda

Poszukaj tam, w splątanych burzach traw,
w naczyniach roślin napełnionych życiem,
gdzie w kroplach deszczu czeka cię odbicie
Boga żywego w łunach żywych barw.

Liście po żyłce odczytaj do dna,
aż w oczach twoich jak drzewa wytrysną,
aż duchy światła w powietrzu zawisną.
Naucz się życia, co przez życie trwa.

K. Baczyński, * * * [Nie stój u ciemnych świata wód…], w: idem, Utwory zebrane, oprac. A. Kmita-Piorunowa, K. Wyka, Warszawa 1994, t. 2, s. 19.

Autor pracy: Jan Sielski

Autor pracy: Jan Sielski

Trwałość kontynuowana jest w pamięci. Spalony dom to przemiana, a postawiony przed nim posąg to pamięć ludzka, która gwarantuje kontynuację trwania w tym, co fizycznie przeminęło, ale nadal trwa w ludzkiej pamięci.

Autorka pracy: Francesca Inzitari-Ćwir

Autorka pracy: Francesca Inzitari-Ćwir

Bez komentarza.

Autorka pracy: Weronika Kwiatkowska-Forero

Autorka pracy: Weronika Kwiatkowska-Forero

Człowiek jest istotą, która aby przetrwać, nieustannie modyfikuje swoje otoczenie. Warunkiem jego przetrwania jest ciągła metamorfoza środowiska, w jakim żyje, a także kultury i warunków społecznych.

Autorka pracy: Agata Chodera

Autorka pracy: Agata Chodera

Nieustannie naruszajmy granice stałej, pewnej, spodziewanej i niezaskakującej strefy komfortu. Pozwólmy sobie w ten sposób zaistnieć, przetrwać i trwać.

Autorka pracy: Aleksandra Lis

Autorka pracy: Aleksandra Lis

Bez komentarza.

Autor pracy: Nikodem Rosiński

Autor pracy: Nikodem Rosiński

„Trwałość – okres, w którym obiekt zachowuje swoje właściwości użytkowe.” (definicja popularna za Wikipedią).

Czas wymusza / determinuje zmianę. Obiekt osadzony w danej czasoprzestrzeni oddziałuje na nią, zaś „otaczająca” go przestrzeń stopniowo wywiera na niego wpływ poprzez zmiany zachodzące w hipotetycznej przestrzeni w procesie upływu czasu. Zmiany determinuje również zmiana położenia obiektu względem otaczającej go rzeczywistości. Dom na wsi pozostawiony „na pastwę losu”, opuszczony, trwa dzięki zmianom strukturalnym wymuszonym warunkami pogodowymi. Pomimo upływu lat „zmęczony egzystencją” nadal zachowuje swój kształt pomimo przeszkód, które stawia natura. Czas z tą samą prędkością idzie naprzód, a materia w kształcie domu, zmieniając niekiedy swój kształt (pęknięcia, dziury, wykrzywienia), nadal zachowuje swoją pierwotną formę dzięki zmianom, które zostały na niej wymuszone.

Autorka pracy: Marta Chudek

Autorka pracy: Marta Chudek

Obserwując żywe organizmy, takie jak kwiaty, możemy uznać je za efemeryczne i delikatne. Natomiast kiedy zmienią swoją formę, stają się nagle długotrwałe i przeciwstawiają się zjawisku przemijania. Tak zachowane obiekty mimo upływu czasu pozostaną takie same.

Autorka pracy: Karolina Ptasznik

Autorka pracy: Karolina Ptasznik

„Warunkiem trwałości jest przemiana” – choć pierwotnie skojarzyło mi się z oksymoronem, po chwili zastanowienia znalazłam w tym logikę.

To słowa uniwersalne, bo pozwalają odnieść się zarówno do sztuki, architektury, przekazywanych latami poglądów, jak i nas samych. Wszystko, co jest dziś, było już dawno i tylko w wyniku bezlitosnego upływu czasu przybrało teraźniejszą formę.

Na fotografii jest pięć nałożonych na siebie zdjęć przedstawiających mojego tatę. Od małego chłopca, przez młodego mężczyznę w wojsku, aż po dojrzałego już męża, ojca i dziadka.

Mijające lata odcisnęły się na jego fizyczności, zmieniając wizerunek, rozjaśniając włosy. Zapuściły gęste wąsy i zmusiły do włożenia okularów na nos. Czas biegnie w zawrotnym tempie i mimo iż zmienia pewne cechy zewnętrzne, to utrwala zarazem wyznawane wartości, spojrzenie na świat i umacnia charakter.

Tata jest dla mnie wzorem, który im jestem starsza, tym bardziej doceniam. Podziwiam go za spokój, który towarzyszy mu nawet w najmniej sprzyjających warunkach i którego ja codziennie jeszcze w sobie szukam.

Do dziś powściągliwy, nie dawał mi się „mazać” za młodu i służył radami, które nawet po latach potrafię zacytować.

Pewnego dnia przestałam rosnąć, a zaczęłam dorastać i dziś razem z rodzicami obserwujemy się wzajemnie, widząc, jak zmienia nas każdy dzień – a jednak trwamy szczęśliwie razem w tych samych relacjach.

Autor pracy: Mateusz Kluczny

Autor pracy: Mateusz Kluczny

W swojej pracy wykorzystałem wizerunek motyla jako symbol przemiany, ulotności oraz przemijania czasu, który podkreśliłem, wykorzystując tarcze zegarów.

W naszej kulturze motyl przywodzi na myśl ponowne narodziny, czyli naturalny cykl natury, która swą niezmienność zawdzięcza ciągłym przemianom, jakimi są narodziny i umieranie. Ta naturalna kolej rzeczy w świecie, w którym żyjemy, powoduje właśnie ową trwałość.

Autorka pracy: Alicja Wolanin

Autorka pracy: Alicja Wolanin

Warunkiem trwałości jest zmiana. Zmiana definiuje trwałość. Jest jej nieodłącznym czynnikiem. Na fotografii przedstawiłam to za pomocą niezwiązanego warkocza, który sam się rozplata. Zmienia się, ale pozostaje trwały.

Autorka pracy: Anna Kraszewska

Autorka pracy: Anna Kraszewska

…i piękno motyli przemija, ale niektóre można cały czas podziwiać…

Autorka pracy: Karina Kuberska

Autorka pracy: Karina Kuberska

Bez komentarza.

Autorka pracy: Alicja Kamińska

Autorka pracy: Alicja Kamińska

Rodzina jest jedną z największych wartości, jakie posiada człowiek. Jednakże, żeby rodzina mogła trwać, musimy robić miejsce dla nowych pokoleń, które z czasem będą nas zastępowały i będą wsparciem na starość.

Autorka pracy: Natalia Dziarczykowska

Autorka pracy: Natalia Dziarczykowska

Nietrwałość, czyli coś kruchego, łatwego do destrukcji. Poprzez zmianę staje się trwałe. Tak jak nić wełny zmienia swoją postać w trwały splot, tak i my, dokonując przemiany, stajemy się trwalsi.

Autorka pracy: Milena Kossakowska

Autorka pracy: Milena Kossakowska

Każda pora roku przemija, przemieniając się w kolejną. Gdy przychodzi zima, kończy się jeden dwunastomiesięczny cykl, ustępując miejsca następnemu. Te przemiany to istotny element zachowania trwałości i ciągłości w przyrodzie.

Autorka pracy: Nadia Markiewicz

Autorka pracy: Nadia Markiewicz

Bez komentarza.

Autorka pracy: Maria Nitek

Autorka pracy: Maria Nitek

„Jakżeż się człowiek może urodzić, będąc starcem?”

Ewangelia według św. Jana 3, 4

„Weź laskę swoją i wyciągnij rękę na wody Egiptu, na rzeki i na jego kanały, i na jego stawy, i na wszelkie jego zbiorowiska wód, a zamienią się w krew. I będzie krew w całej ziemi egipskiej, w naczyniach drewnianych i kamiennych.”

Księga Wyjścia 7, 19-20

Autorka pracy: Julia Wiśniewska

Autorka pracy: Julia Wiśniewska

„Korona przeczekała głowę”*, czyli co decyduje o terminie przydatności motywu?

Wiersz Wisławy Szymborskiej Muzeum to liryczny zbiór reliktów przeszłości, wynalazków świata – zmaterializowanych już myśli, którym siła sprawcza zdecydowała się nadać kiedyś cielesny charakter. To one, przeżywając człowieka, stają się jednocześnie smutnym dowodem na jego nieuchronną przemijalność.

Co sprawia, że wytwór ludzkiego umysłu (czy to w postaci konkretnej i już fizycznej, czy też werbalnej i abstrakcyjnej) może istnieć pomimo wszystko? Czy aby stać się żywym i odnieść zwycięstwo nad symboliczną śmiercią, musi on stale pojawiać się w formach zmienionych, przekształcanych i przystosowywanych do odbiorcy obciążonego już innym bagażem doświadczeń?

Czy trwałość motywu zależy od jego ponadczasowej formy, od odpowiednio wyważonych proporcji – zmieszania starego z nowym, czy też, idąc dalej, po prostu od adaptacyjnych umiejętności odbiorcy?

A wreszcie, czy istnieje ostatni, krańcowy i w pełni wyczerpujący etap w linearnym rozwoju motywu? Gdzie jest granica przemiany, która doprowadza motyw do śmierci i kto / co o takowej może decydować – powszechność jego istnienia czy raczej indywidualne upodobania odbiorcy? Czym w kontekście tych rozważań staje się kulturowy topos „jelenia na rykowisku”?

* W. Szymborska, Muzeum, w: eadem, Widok z ziarnkiem piasku, Poznań 1996, s. 16.

Autorka pracy: Joanna Komuda

Autorka pracy: Joanna Komuda

Wiedza jest jak kwiat, który należy stale pielęgnować, aby mógł wciąż rozkwitać na nowo. Dbajmy o niego i nie pozwólmy, by zginął, przysypany prochem czasu.

Autorka pracy: Kamila Leszczyniak

Autorka pracy: Kamila Leszczyniak

Czy dzieło sztuki może się zestarzeć? Materialnie trwa ono w przeszłości, jednakże ujawnia nowe wartości i znaczenia. Nie starzeje się. Dopasowuje się do nas, do naszych czasów.

Autor pracy: Mateusz Kajma

Autor pracy: Mateusz Kajma

W trakcie nieustających przemian zachodzących w naszym życiu twardo stąpamy po ziemi w poszukiwaniu trwałości pomiędzy tym, co zmienne i przemijające, a tym, co pewne i trwałe.

Autorka pracy: Magdalena Szczęśniak

Autorka pracy: Magdalena Szczęśniak

Człowiek przez całe życie poznaje świat, dzięki zdobytym doświadczeniom kształtuje swój charakter. Pęknięta szybka ilustruje „przeszkody”, trudne sytuacje, które ostatecznie (w mniejszym bądź większym stopniu) formują nasze postawy.

Autorka pracy: Aleksandra Lis

Autorka pracy: Aleksandra Lis

Najbardziej naturalną, a przez to najstarszą formą przemiany zapewniającej bezpieczeństwo jest zdolność mimikry.

Przekładając to na język fotografii, chciałam przypomnieć fakt, że nie tylko zwierzęta używają tej umiejętności, lecz przede wszystkim ludzie – zmieniając się nie do poznania dla własnej korzyści lub ukrywając swoją prawdziwą osobowość, wpasowując się w ramy społeczeństwa.

vignette